Luchtverontreinigende stoffen en hun werking

Naast verschillende gassen bevat de atmosfeer ook vloeibare en vaste stoffen, die in verschillende concentraties voorkomen. Dit is een complex mengsel van chemische, organische en anorganische substanties dat men doorgaans “fijnstof” noemt.
Voor fijnstof wordt vaak de Engelse afkorting PM, “Particulate Matter” gebruikt.

Door de omgevingslucht worden we permanent met luchtverontreinigende stoffen geconfronteerd. Deze deeltjes komen overwegend uit verwarmingsinstallaties van thuis, de industrie, de intensive landbouw en uit verbrandingsprocessen van brandstoffen, dat wil zeggen uit het autoverkeer.
De uit het autoverkeer komende emissies zijn complex en hun samenstelling en erg variabel. De deeltjes bestaan uit koolmonoxide, stikstofoxide, roet, sulfaten en metalen. De kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van de uitlaatgassen is afhankelijk van de gebruikte brandstoffen, het type en leeftijd van de motor, de stand van de technische instellingen en het onderhoud van de motors, van het uitlaatgasreinigingssysteem en het gebruik van de auto. Hier hangt het er in het bijzonder vanaf of er vaak of weinig, snel of langzaam gereden wordt en of er lange of korte afstanden worden afgelegd.

De uitlaatgassen uit dieselmotoren zonder emissiecontrolesystemen of met een beperkt systeem bevatten meer fijnstof. Twee studies van de IARC, het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek, laten een verhoogd risico op long- en blaaskanker zien dat aan de sterke toename van uitlaatgassen afkomstig van dieselmotoren wordt verbonden.

Het gevaar van luchtverontreinigende stoffen beperkt zich niet alleen tot longkanker. Afhankelijk van de grootte dringen ze dieper in de luchtwegen naar binnen. PM 2,5 deeltjes dringen bijvoorbeeld tot in de longblaasjes, waar ze een ontsteking veroorzaken die tot longklachten als bronchitis, astma en tot slot ook kanker kunnen leiden.
De grotere deeltjes (PM10) blijven bij de bovenste luchtwegen vastzitten, die vooral bij kinderen aandoeningen als keelontsteking of luchtpijpontsteking kunnen veroorzaken.